LABEH realiza Kampanha Nasional Luta Hasoru Korupsaun iha Distritu DILI

Inisiativa LABEH nian atu halo kampanha nasional sai duni realidade. Iha loron 13/8/09 LABEH realiza kampanha nasional luta hasoru korupsaun ba dala uluk iha Distritu Dili  nebe lansa husi Sua Exelensia Vice Primeiru Ministru ba Assuntu Social Jose Luis Gutteres nebe hola fatin iha salaun departemementu Edukasaun no Hasa’e Kapasidade LABEH.

Iha programa ne’e  Sua Exellencia Reprezentante ONU Sr. Finn Rieske Nielsen mos sai nudar orador iha programa lansamentu nasional luta hasoru korupsaun ne’e.
Partisipantes sira mai husi background oin-oin tanba LABEH hakarak involve entidade tomak atu partisipa iha programa refere hodi nune’e ema hotu iha konsiensia hodi bele hamriik atu hamutuk luta hasoru korupsaun.

Tuir planu, LABEH sei realiza kampanha nasional luta hasoru korupsaun iha distritu sira hotu hahu fulan Setembru tanba ne’e iha programa nee mos la haluha LABEH konvida komisarius LABEH husi distritu 13 nebe simu direitamente ekipamentus kampanha nasional luta hasoru korupsaun simbolikamente husi Sua Exelensia Vice PM assuntu Social no Sua Exelensia Sr. Finn Rieske Nielsen Reprezentante ONU. Programa ne’e hetan suporta husi Governu Australia (Ausaid).            

Objetivu husi Kampanha Nasional Luta Kontra Korupsaun mak atu bele oferese informasaun kona ba Komisaun Anti Korupsaun (KAK) nebe tempu badak sei hari ba povu iha Timor laran tomak, ofese mos informasaun kona ba prioridade Nasional Governu nian ba tinan 2009 no.6 nebe hatete Boa Governasaun no Governu nebe efetivu, oferese mos informasaun kona ba konvensaun ONU Kontra Korupsaun nebe hatete partisipasaun Sosiedade Sivil iha luta kontra korupsaun.

Iha loron lansamentu ba Kampanha Nasional Luta Kontra Korupsaun, Vise Primeiru Ministru Jose Luis Guterres iha diskursu hatete katak korupsaun moras at ida bele destroe Nasaun, halo kiak povu, destroe soberania, liberdade no independensia no destroe murak nebe ita luta atu alkansa.Korupsaun estraga ita nia sosiedade tanba halo familia ida ka rua deit mak riku no ita nia povu ki’ik sira nebe moris iha foho sei kiak ba nafatin.

Vise Primeiru Ministru Jose Luis Guterres fiar katak wainhira garantia enkorajem liberdade iha rai laran, Sosiedade Sivil ho imprensa sei renunsia ema sira nebe halo korupsaun no hau laran haksolok wainhira Direitor LABEH hatete Governu koalia barak maibe kazu barak mak seidauk prova katak ema sira ne’e halo duni korupsaun.

Nia haklaken, Primeiru Ministru Xanana Gusmão mos hatete tiha ona katak se tribunal prova membru Governu ruma halo korupsaun, iha loron ne’e duni nia tenki sai husi Governu.Hanesan Vise Primeiru Ministru, nia fiar katak ho kampanha nebe LABEH atu halo bele hamutuk luta  para hakotu korupsaun iha rai laran.

Katak nia, Governu ida ne’e seriu tebes atu luta kontra korupsaun nebe hakarak atu kria sistema iha rai laran para bele luta kontra korupsaun.Tanba ne’e mak Governu hamutuk ho Parlamentu Nasional hari Komisaun Anti Korupsaun (KAK) no Vise Primeiru Ministru Jose Luis Guterres rasik apresia tebes ho lia fuan Direitor LABEH nian nebe hatete katak mesmu apoiu iha ka laiha, LABEH sei la nonok.

Vise Primeiru ne’e hatutan katak LABEH labele nonok duni tanba LABEH nudar organizasaun nebe sira hatudu katak iha kondisoens no korajem tenki kontinua nafatin luta hasoru korupsaun tanba presiza hala’o para hadia povu Timor Leste nia moris.

 Vise Primeiru Ministru Jose Luis Guterres haktuir Parlamentu Nasional sei hili Timor oan ida nebe iha profesionalizmu,korajem, aten brani para bele luta kontra korupsaun iha rai laran tanba se Governu la kombate korupsaun, ema ida ka rua iha rai ida ne’e mak riku deit no sistema iha rai laran ne’e mak ema husi rai seluk mak mai ukun fali no timor oan sira sei moris iha kiak nia laran.

Nia husu,Timor oan tomak iha obrigasaun atu fo kontribuisaun ba luta kontra korupsaun no loron  (13-08-09) Governu marka prezensa hamutuk ho LABEH,Sosiedade Sivil sira seluk, Igreja hamutuk para luta atu hakotu korupsaun iha rai laran.
 
 Vise Primeiru Ministru Jose Luis Guterres fiar katak ho lansamentu kampanha nasional luta kontra korupsaun nebe LABEH  realiza hodi halo iha  Distritu tomak,Governu espera katak wainhira kampanha  ne’e remata LABEH sei halo relatoriu ida nebe bele aprezenta iha Governu, Parlamentu Nasional,Provedor Direitus Humanus e Justisa (PDHJ) ho Instituisaun sira tomak para bele hare hamutuk dalan ida nebe mak diak liu atu bele hakotu korupsaun.

Nia informa katak tempu mos besik ona Parlamentu Nasional  eleje Komisariu KAK e neneik-neneik tenki hari sistema  ida para ema tomak iha konfiansa hodi hakotu korupsaun. 

Iha serimonia lansamentu ne’e Direitor Exekutivu LABEH,Dr.Christopher Henry Samson haklaken, povu iha baze iha dereitu atu hetan benefisiu husi orsamentu jeral do Estadu e labele husik ema nain rua ka tolu deit mak hetan benefisiu wainhira ema barak sei terus kona ba ai han, dalan, eskola, saude.

Tanba tuir Direitor kazu korupsaun mak hamosu konflitu iha Nasaun laran tanba ema ida ka rua deit mak hetan asesu ba orsamentu  jeral do Estadu  no la to’o ba iha baze.Ida ne’e mak esperansa bo’ot husi LABEH atu halo kampanha nasional luta kontra korupsaun iha Distritu tomak.

Christopher hatete, tuir observasaun LABEH nian, dala barak ona mak Governu sai kazu korupsaun maibe ita nia judisiariu sira mak seidauk prontu adekuadu atu halo julgamentu.LABEH iha informasaun katak kazu korupsaun balun rejista ona iha tribunal maibe seidauk marka audensia no LABEH iha esperansa katak loron ida bele halo julgamentu ba ema sira nebe halo korupsaun tanba oras ne’e dadaun kazu korupsaun sei sai hanesan rumoris deit tanba seidauk iha asaun konkretu husi autor judisiariu sira.

Nia haktuir LABEH halo kampanha nasional luta kontra korupsaun ne’e atu fo fila fali informasaun ba povu sira nebe partisipa iha tempu LEBH halo konsultasaun kona ba oin sa bele hari KAK no ohin loron LABEH mos iha dever atu fo informasaun hodi esplika KAK nia poder para povu sira bele akompanha informasaun klaru.

Christopher haktuir katak inisiativu LABEH nian hodi halo kampanha ne’e para ba oin bele fo informasaun klaru ba povu sira kona ba politika Governu nian hodi estabeliza KAK.

Direitor Boa Governasaun, Eusebio da Costa reprezenta PDHJ hatete, povu agora barak liu kestiona kona ba kazu korupsaun iha Governu laran no ema ladun koalia kona ba Boa Governasaun tanba talvez iha deit nasional nebe mak hala’o aktividade no iha foho ladun sente maibe kuandu ba iha Distritu ema barak mak husu kona ba korupsaun.

Direitor ne’e dehan, realidade nebe agora dadaun ema hasoru mak atu halo rekrutamentu ba servisu ruma la tuir ema nia background  no dala barak ita koalia profesionalizmu maibe iha pratika la’o oin seluk tanba buka deit familia, buka deit amigus. Ida ne’e mak nepotizmu nebe akontese iha Nasaun Timor Leste.

Eusebio haktuir,profesionalizmu ne’e tenki hare ba ema nia edukasaun.Se Enjenheiru nia tenki servisu iha fatin nebe, se mediku ba servisu iha nebe, se professor ba servisu iha nebe ida ne’e tenki iha mos ninia pertimbangan kona ba ema nia esperiensia. 
 
Reprezentante Espesiál Adjuntu Husi Sekretariu- Jerál ONU nian, Mr.Finn Reske Nielsen hatete, ema hotu fo importansia ba Sosiedade Sivil nia papel atu dada atensaun ba kestaun korupsaun nebe mosu iha Nasaun Timor Leste. Tan ne’e nia fo korajem ba LABEH atu kontinua halo servisu diak no nia parte hato’o bom susesu ba LABEH nebe atu halo kampanha refere.   

Nia mos haktuir katak LABEH nudar ONG,importante tebes mak ativu iha kampanha ne’e no dada atensaun ba hahalok ruma nebe ema senti la’o la dun diak.