Tenki Halo Relasaun Internasional Ho Nasaun Ratifika Konvensaun ONU

ong

Lalenok Ba Ema Hotu (LABEH ) husu ba  Estadu no  Governu Timor Leste  atu halo lalais relasaun internasional  ho nasaun sira ne’ebé ratifika tiha ona konvensaun ONU kontra korupsaun  . Atu nune’e  bele  rekolhe asset nasaun nian ne’ebé lideransa ba  tau iha nasaun sira seluk, bele hatete katak hetan husi rezultadu korupsaun,  para nasaun sira  bele ajuda téknikamente ba Timor Leste  rekolhe asset sira ne’ebé hetan husi dalan korupsaun.


LABEH hare katak luta hasoru korupsaun  iha Timor Leste labele sai hanesan slogan deit. Maibé tenki metin ho komitmentu ida ne’ebé naton, konkretu no bo’ot para bele rekolhe fila fali asset Estadu nian ne’ebé deskonfia lideransa balu tau iha rai liur.
Tanba ne’e importante tebes ba lideransa sira hotu agora dadaun no iha futuru mai tenki deklara ida-idak nia asset, tenki deklara ida-idak nia riku soi antes sira  ukun.

Direutur LABEH  Chiristopher Henry Sambon hatete,  importante tebes  Sosiedade Sivil , povu tomak bele halo prosesu atu hatene sira nia riku soi ne’e mak ida ne’ebé,  no ida ne’ebé  deskonfia   hetan husi dalan korupsaun. Tanba esperiensia  nasaun Egipto nian hatudu ona mai ita katak prezidente egipto naok duni povu nia osan $ 72 billoens, ne’e esperiensia bo’ot  ba mundu tomak.

LABEH  nudar ONG  anti  korupsaun kontente  teb-tebes  tanba UNCAC  ne’ebé asina tiha ona  iha 2003,   obriga nasaun sira iha mundu atu bele hakribi korupsaun no halo julgamentu krimial hasoru  ema se deit mak halo korupsaun.

Nudar ONG anti korupsaun orgulhu tebes tanba nasaun Thailandia no nasaun Iceland ratifika tiha ona konvensaun ONU nian kontra korupsaun.  Lori   mos nasaun sira ne’ebé ratifika tiha ona  konvensaun ONU nian kontra korupsaun to’o ona nasaun 150 inklui mos Timor Leste.

Nasaun Thailandia tinan kotuk mak sai uma nain ba konferensia internasional  anti korupsaun nian iha bangkok. Antes ne’e seidauk ratifika konvensaun ONU, maibé wainhira sira sai uma nain ba konferensia  internasional  ida ne’e sira  mos    hetan oportunidade  diak katak luta hasoru korupsaun buat ida ne’ebé la bele hases an.Ohin loron sira ratifika tiha ona konvensaun ONU nian kontra korupsaun.

Nasaun seluk ne’ebé ratifika  konvensaun ONU nian kontra korupsaun mak  hanesan nasaun Iceland, ne’ebé  durante ne’e mos seidauk ratifika  konvensaun  refere  maibé iha inisiu  tinan 2011 nasaun rua ne’e ratifika dadaun ona konvensaun  ONU nian kontra korupsaun. Hatudu ba mundu katak luta hasoru korupsaun laos iha Timor Leste deit maibé sai preukupasaun mundu internasional  katak nasaun hot-hotu hakarak hakribi korupsaun.

Ne’e sai hanesan barometer ida  ba Timor Leste  tanba  iha Nasaun  Egipto ne’ebé ninia governu foin lalais  monu tanba  hahalok investment ka liu husi dalan korupsaun. Naok povu Egipto nia osan besik  $72  billoens  ne’ebé ohin loron sai hanesan problema bo’ot ba nasaun  sira seluk. Mundu  tomak ejize  ba nasaun Egipto no nasaun sira seluk ne’ebé ratifika tiha ona konvensaun ONU nian atu halo konfiskasaun ba asset  prezidente  nian iha nansaun sira seluk ne’ebé nia  tau orsamentu povu Egipto  nian.

Tanba ne’e LABEH hamutuk ho Transparensia Internasional  husu ba lideransa Timor Leste atu halo lalais kolaborasaun internasional liu-liu  ba nasaun sira ne’ebé ratifika tiha ona konvensaun ONU   kontra korupsaun hanesan iha Azia nasaun thailandia. Se  karik iha aset nasaun nian mak ema naok tau iha nasaun sira seluk bele rekolhe fial fali. Konvensaun ONU nian mak sai hanesan barometer ida hodi ajuda nasaun  ida-idak ne’ebé halo korupsaun
Em prinsipiu LABEH kongratula nasaun  Thailandi no iceland tanba sira konsege duni ratifika konvensaun ONU nian kontra korupsaun.